Soạn bài Thực hành tiếng việt trang 24 SGK Ngữ Văn 10 tập 2 Cánh Diều - siêu ngắn

Tìm và so sánh bộ phận chêm xen trong mỗi cặp câu trích trong truyện ngắn Ngày cuối cùng của chiến tranh của Vũ Cao Phan dưới đây. Chúng có tác dụng gì, giống nhau và khác nhau như thế nào?

a1) Tôi nói với Ma sơ Giám đốc Cô nhi viện, người đàn bà mặc đồ đen, rằng do nhiệm vụ quân sự, chúng tôi sẽ ở lại đây.

a2) Tôi để Vinh, một biểu đội trưởng trinh sát già dặn ở lại đài quan sát rồi cùng các chiến sĩ bước theo Ma sơ.

b1) Lúc đó, buổi sáng của một ngày trước 30 tháng 4, năm mười lính đứng trên chiếc cổng sắt xiêu vẹo, phía trong nhô cao một tháp xi măng lênh khênh.

b2) Vào phiên liên lạc sớm với trung đoàn, tôi được nhắc tăng cường cảnh giác và được biết thềm rằng ngày hôm nay – rất có thể là ngày hôm nay – các binh đoàn bộ binh sẽ tiến vào nội bộ.

Phương pháp giải:

Xác định đúng yêu cầu và ôn lại những kiến thức về biện pháp chêm xen

Lời giải chi tiết:

a1. người đàn bà mặc đồ đen

a2. một biểu đội trưởng trinh sát già dặn

→ Tác dụng: Bổ sung thông tin cần thiết.

b1. Trước 30 tháng 4

b2. Rất có thể là ngày hôm nay

→ Tác dụng: bổ sung thông tin cần thiết.

Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp chêm xen trong những ngữ liệu sau:

a) Trước hết, người Hà Nội, kết quả của tinh hoa bốn phương tụ hội, đua chí, đua tài học hỏi người ngoài và nâng cao nên trở thành những người Việt Nam lao động giỏi, làm thợ giỏi, làm thầy cũng giỏi. (Trần Quốc Vượng)

b) Chèo buông, đò ngang trôi theo dòng suôi về phía hạ nguồn. Ông và dì, một già một trẻ, một lành lặn, một thương bệnh tựa đỡ vào nhau. Bóng dì và ông in trên mặt sông lẫn trong bóng chiều cháy đỏ. (Sương Nguyệt Minh)

c) Từ giờ phút này, nhà nguyện bị phong tỏa, xin Ma sơ thu xếp để tất cả mọi người, nhất là trẻ em, chuyển hết về đằng kia. – Tôi tuyên bố (Vũ Cao Phan)

d) Các chiến sĩ chinh sát của tôi khá đấy. Tôi cũng đã thấy đôi điềgu ngờ ngợ và giờ đây thì rất nhanh, như một phản ứng nghề nghiệp tất cả các dữ kiện được xâu lại và bật lên thông tin chủ yếu này: Ma sơ giám đốc đã giấu đi ai đó – những ai đó – trong nhà nguyện kia vào lức chúng tôi vừa hành quan đến đây. Ai? (Vũ Cao Phan)

Phương pháp giải:

- Đọc và chú ý đến yêu cầu đề bài

- Ôn lại kiến thức chêm xen.

Lời giải chi tiết:

a) Việt Nam: bổ sung thông tin

b) Một già một trẻ: bộc lộ cảm xúc

c) Tôi tuyên bố: bổ sung thông tin

d) Những ai đó: bổ sung thông tin

Biện pháp chêm xen trong những câu dưới đây có tác dụng thể hiện nội tâm nhân vật như thế nào?

a) Cô gái như chùm hoa lặng lẽ

Nhờ hướng thơm nói hộ tình yêu

(Anh vô tình anh chẳng biết điều

Tôi đã đến với anh rồi đấy...).

(Phan Thị Thanh Nhàn)

b) Chí Phèo hình như đã trông thấy chiếc tuổi già của hắn đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau. (Nam Cao)

Phương pháp giải:

Đọc và tìm hiểu kĩ tác phẩm, xác định đúng yêu cầu bài

Lời giải chi tiết:

a) Nội tâm nhân vật đã được biên pháp chêm xen nhấn mạnh tình cảm, cảm xúc của người con gái một cách kín đáo khi người con trai đã vô tình không nhận ra tình cảm của người con gái khiến cho cô gái ấy phải nhờ hương thơm để đến gần hơn.

b) Bổ sung thông tin cần thiết của Chí Phèo khi nghĩ đến cảnh mai sau của hắn, và nhấn mạnh sự cô đơn còn đáng sợ hơn đói rét và đau ốm. Bởi sự cô đơn cứ bám lấy hắn cả đời, không ai bầu bạn, không ai chia sẻ,....

Hãy viết một đoạn văn (khoảng 5-7 dòng) có sử dụng biện pháp chêm xen, sau đó, nhận xét về tác dụng tu từ của chúng.

Phương pháp giải:

- Đọc và tìm hiểu kĩ đề bài

- Liên hệ với những kiến thức bên ngoài.

Lời giải chi tiết:

Tố Hữu, lá cờ đầu trong dòng văn học cách mạng đã sáng tác bài thơ Việt Bắc. Bài thơ đã nói lên tình cảm quân dân thắm thiết trong những năm kháng chiến chống Pháp. Việt Bắc – mảnh đất nơi địa đầu Tổ quốc, đã nuôi dưỡng những người chiến sĩ cách mạng, nơi có những người dân hồn hậu và chất phác. Bài thơ đã để lại nhiều tình cảm về thiên nhiên và con người các tỉnh miền núi phía Bắc trong lòng người đọc. Với tầm nhìn của một nhà thơ cách mạng, một nhà tư tưởng, Tố Hữu đã phản ánh sâu sắc hiện thực kháng chiến mười lăm năm của Việt Bắc và dự báo những diễn biến tư tưởng trong hoà bình.

Tác dụng của biện pháp chêm xen: bổ sung thêm thông tin về tác giả và mảnh đất Việt Bắc.