Viết bài văn thuyết minh về bài thơ Mùa xuân chín lớp 11

I. Mở bài

Giới thiệu tác phẩm Mùa xuân chín

II. Thân bài

a. Tác giả

-  Hàn Mặc Tử (1912-1940), tên thật là Nguyễn Trọng Trí, sinh ra ở Đồng Hới, Quảng Bình.

-  Sớm mất cha sống với mẹ tại Quy Nhơn.

- Năm 21 tuổi ông vào Sài Gòn lập nghiệp.

-  Đi làm công chức thời gian ngắn rồi mắc bệnh phong và mất.

- Hàn Mặc Tử là một hiện tượng thơ kì lạ vào bậc nhất của phong trào Thơ mới.

- Quá trình sáng tác thơ của ông đã thâu tóm cả quá trình phát triển của thơ mới từ lãng mạn sang tượng trưng đến siêu thực.

b. Tác phẩm

Giới thiệu

- Xuất xứ

+ In trong tập Thơ, Hàn Mặc Tử - 1988

- Bố cục

2 phần:

+ Phần 1: 2 khổ đầu: khung cảnh tươi mới, đầy sức sống của mùa xuân

+ Phần 2: 2 khổ cuối: tâm trạng của người con gái sắp lấy chồng và nhân vật trữ tình

Phân tích nội dung

1. Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình

- Mạch cảm xúc bài thơ đi từ bức tranh ngoại cảnh đến bức tranh tâm cảnh, từ cảnh xuân đến tình xuân.

- Nhan đề “mùa xuân chín”

2. Cảnh xuân

- Nhà thơ vẽ nên bức tranh thiên nhiên mùa xuân rực rỡ, tươi đẹp, tràn đầy sức sống

+ Dấu hiệu báo xuân sang: nắng ửng, khói mơ, mái nhà tranh, tà áo biếc, giàn thiên lý

+ Những kết hợp từ độc đáo: nắng ửng, khói mơ tan, sóng cỏ, đám xuân xanh

+ Nghệ thuật đảo ngữ “sột soạt gió trêu tà áo biếc”

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “bóng xuân sang”, “tiếng ca vắt vẻo”

=> Khung cảnh làng quê thanh bình, yên ả mà đằm thắm yêu thương.

3. Tình xuân

- Nhà thơ thể hiện nỗi nhớ quê, niềm khát khao giao cảm với cuộc đời

+ Niềm vui của con người khi xuân đến: “Ngày mai trong đám xuân xanh ấy / Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi”

+ Tình yêu đời, khao khát giao hoà với cuộc đời: “Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi / Hổn hển như lời của nước mây”

+ Nỗi nhớ làng quê da diết: “Khách xa gặp lúc mùa xuân chín / Lòng trí bâng khuâng sự nhớ làng”.

4. Nét hấp dẫn, độc đáo riêng của bài thơ

- So sánh “Mùa xuân chín” với thơ Đường, từ đó làm rõ tính cổ điển và hiện đại trong bài thơ.

III. Kết bài

- Nêu cảm nhận chung.

Hàn Mặc Tử là một nhà thơ với phong cách thơ ca vô cùng đặc sắc và độc đáo. Ông đã để lại nhiều tác phẩm nổi tiếng như "Gái Quê," "Thơ Điên," và "Chơi Giữa Mùa Trăng." Trong số đó, bài thơ "Mùa xuân chín" là một tác phẩm tiêu biểu, góp phần làm nên tên tuổi của ông trong làng văn học. Tiêu đề bài thơ “Mùa xuân chín” gợi lên một sự mềm mại, mùi hương thoang thoảng của mùa xuân rạo rực nhưng không kém phần sâu lắng và ý tứ. Những tầng nghĩa sâu kín trong bài thơ khơi gợi sự tò mò, thôi thúc người đọc khám phá vẻ đẹp “chín” của mùa xuân qua ngòi bút của Hàn Mặc Tử.

Khung cảnh mùa xuân nơi thôn quê hiện lên thật thanh bình và duyên dáng. Dưới ánh nắng nhẹ của bầu trời, làn khói mơ màng tan dần, tạo nên vẻ đẹp vừa thực vừa mộng. Những mái nhà tranh đơn sơ được điểm tô bởi màu hoa thiên lý, và gió nhẹ nhàng lướt qua làm tà áo xanh biếc khẽ động, tạo ra âm thanh “sột soạt” thân thương. Mùa xuân đang len lỏi khắp nơi, từ giàn thiên lý cho đến những ngọn cây, làm cho thiên nhiên và lòng người hòa quyện

Thiên nhiên ngập tràn sức sống với những làn cỏ xanh tươi như đùa giỡn với nắng, gió, và mây. Tiếng hát của những cô gái thôn quê vang lên, chào đón mùa xuân với sự tươi mới, tràn đầy yêu đời và trẻ trung. Những giai điệu ấy kết hợp cùng lời ca:

"Ngày mai trong đám xuân xanh ấy

Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi.”

Niềm vui xuân cũng là niềm vui của hạnh phúc lứa đôi. Trong đám cô thôn nữ ấy, sẽ có người rời bỏ cuộc vui để bước vào cuộc sống hôn nhân. Có chút tiếc nuối nhưng cũng đầy hứa hẹn về một tương lai hạnh phúc.

“Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi,

Hổn hển như lời của nước mây,

Thầm thì với ai ngồi dưới trúc,

Nghe ra ý vị và thơ ngây…”

Tiếng hát vang lên giữa núi non, hòa quyện với thiên nhiên, tạo nên một bức tranh đầy thi vị. Những âm thanh ấy như đang chuyển động theo nhịp điệu của thời gian, thì thầm, hổn hển như lời của nước mây, mang đến cảm giác thân thương, khiến người nghe không khỏi bâng khuâng, xao xuyến.

Nếu khổ thơ đầu là hình ảnh cỏ cây tươi xanh thì ở khổ này, mùa xuân đã “chín,” mang theo cảm giác tiếc nuối, ngậm ngùi. Ánh nắng chang chang trên bờ sông trắng, gợi lên nỗi nhớ nhung và trăn trở về cuộc sống nơi thôn quê. “Chị ấy” giờ đây đã là người phụ nữ đảm đang, gánh vác trách nhiệm của một người vợ, người mẹ, dẫu vất vả nhưng vẫn toát lên vẻ đẹp rạng ngời. Bài thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng, ngôn từ giản dị nhưng được chọn lọc kỹ lưỡng. Mỗi câu thơ đều chứa đựng tình cảm thiết tha, nỗi nhớ quê hương, và sự yêu thương sâu sắc. Với tài năng và tấm lòng của mình, Hàn Mặc Tử đã viết nên một “Mùa xuân chín” trọn vẹn, đong đầy cảm xúc.

Không ai biết mùa xuân đã bắt đầu từ bao giờ, và cũng không rõ thơ xuân có từ khi nào. Chỉ biết rằng, từ lúc con người xuất hiện trên đời, mùa xuân đã hiện hữu, với vẻ đẹp tràn đầy sức sống, và đã thổi hồn vào những vần thơ. Nếu thiếu vắng mùa xuân và những câu thơ về mùa xuân, cuộc sống chắc hẳn sẽ trở nên buồn tẻ. Mỗi ngày trôi qua, từ hôm qua đến hôm nay và cả ngày mai, mùa xuân vẫn tiếp tục mang đến những vần thơ tươi mới cho con người, cho cuộc sống. Và trong những vần thơ xuân đó, Hàn Mặc Tử với bài thơ “Mùa xuân chín” đã để lại dấu ấn sâu sắc, thể hiện sự tràn đầy cảm xúc của một lữ khách đang chìm đắm trong vẻ đẹp của mùa xuân.

Hàn Mặc Tử sinh năm 1912, mất năm 1940, tên thật là Nguyễn Trọng Trí, sinh ra ở Đồng Hới, Quảng Bình. Ông sớm mất cha và sống với mẹ tại Quy Nhơn. Năm 21 tuổi ông vào Sài Gòn lập nghiệp. Sau đó, ông đi làm công chức một thời gian ngắn rồi mắc bệnh phong và mất.

Nhắc đến mùa xuân, ai lại không cảm nhận được đó là khoảng thời gian rộn ràng nhất của cuộc sống, của thế gian. Mùa xuân hiện lên với muôn vàn sắc thái: lúc là “mùa xuân nho nhỏ”, lúc là “mùa xuân xanh”… và trong bài thơ “Mùa xuân chín” của Hàn Mặc Tử, mùa xuân hiện ra vừa mới mẻ, vừa sôi động, vừa mang một sức sống dồn nén, đang âm thầm nảy nở trong tâm hồn thi sĩ, như một sự kết hợp hoàn hảo của cái mới, cái lãng mạn và khát khao.

Mỗi câu thơ của Hàn Mặc Tử đều thoang thoảng hơi xuân, thấm đẫm vẻ đẹp của tâm hồn thi sĩ. Mùa xuân trong thơ bắt đầu từ những tia nắng mới lạ:

“Trong làn nắng ửng khói mơ tan

Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng

Sột soạt gió trêu tà áo biếc

Trên giàn thiên lý bóng xuân sang.”

Làn nắng xuân không chỉ là những tia sáng thông thường, mà là “làn nắng” - một hơi thở nhẹ nhàng, mềm mại trải đều trong không gian. Làn nắng ửng lên trong “khói mơ tan”, tạo nên một cảnh sắc nhẹ nhõm, đẹp đẽ và huyền diệu. Sương khói hòa quyện với nắng, tạo nên một vẻ đẹp truyền thống, cổ điển, như có hồn và tình cảm tràn đầy. “Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng” như được đón nhận sự tinh khiết của nắng xuân, tạo nên một xúc cảm ấm áp, hài hòa và thơ mộng. Những nét chấm phá đơn sơ nhưng tinh tế gợi lên sự gần gũi và đáng yêu. Dưới ánh nắng xuân, “đôi mái nhà tranh” hiện lên như một hình ảnh thân thuộc, gợi lên sức sống và sự bình yên. Nắng như rắc lên mái tranh chút sắc và hương xuân, cùng với gió “trêu” tà áo biếc. Âm thanh của gió “trêu” và màu “biếc” của tà áo mang đậm dấu ấn của mùa xuân. Lời gió như văng vẳng hương sắc đồng quê từ những câu ca dao, hát ghẹo tình tứ xưa cũ. Gió chọn áo biếc, một màu sắc thơ mộng và đẹp đẽ, để làm nổi bật cái tình xuân.

Từ những chi tiết cụ thể như làn nắng, mái nhà tranh và gió, Hàn Mặc Tử dẫn dắt đến một cái nhìn chung hơn:

“Trên giàn thiên lý, bóng xuân sang.”

Câu thơ mang một sự ngưng đọng và bâng khuâng, như một cảm xúc nhẹ nhàng đang đón nhận “bóng xuân sang”. Mạch thơ như đang ngừng lại, để cảm nhận sự hiện diện của mùa xuân. Mùa xuân bước nhẹ nhàng, như thể có thể cảm nhận và chiêm ngưỡng ngay trước mắt. Sau sự ngưng tụ của cảm xúc, mùa xuân ào đến:

“Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời,

Bao cô thôn nữ hát trên đồi.”

Cỏ xanh tươi như trải dài vô tận trong không gian rộng lớn. Hình ảnh “sóng cỏ” và “gợn tới trời” gợi tả làn cỏ xanh dập dờn trong gió xuân nhẹ nhàng. Không biết có phải là sóng cỏ thật hay lòng thi sĩ cảm nhận cỏ xanh tươi mới như sóng vỗ về? Mùa xuân luôn có màu xanh của cỏ, như Nguyễn Trãi đã viết: “Cỏ xanh như khói bến xuân tươi”, hay Nguyễn Du với “Cỏ non xanh tận chân trời”. Mùa xuân, với sắc xanh tươi, luôn đem đến cảm giác yên bình và đầy sức sống, và trong sắc xuân ấy, tình cảm con người cũng đạt đến độ chín. Tiếng hát giữa mùa xuân dường như rất quen thuộc và mến thương, như một nét đẹp truyền thống của dân tộc. Câu thơ gợi lên sự “chín” trong hồn của các cô thôn nữ qua âm thanh trong trẻo, tươi mát của câu hát giao duyên. Tiếng hát “vắt vẻo” và “thơ ngây” từ những cô thôn nữ trong không gian mộc mạc, tình tứ, tạo nên một bức tranh mùa xuân đầy cảm xúc. Tiếng hát xuân như vút lên cao, như ngập ngừng, như lưu luyến giữa “lưng chừng núi”, vang vọng và rung lên trong lòng thi sĩ. Âm thanh của tiếng hát được so sánh như “lời của nước mây”, gợi cảm giác hương xuân và tình cảm chân thành. Tiếng hát còn có sự thầm thì, tạo nên một không gian đầy ý vị và thơ mộng. Ba cung bậc của âm thanh mùa xuân: “vắt vẻo”, “hổn hển”, và “thầm thì” hòa quyện vào nhau, tạo nên một cảm giác nhẹ nhàng và lắng đọng trong tâm hồn.

Cuối cùng, mùa xuân không chỉ là vẻ đẹp, mà còn là sự lo lắng về sự trôi qua:

“Ngày mai trong đám xuân xanh đó,

Có kẻ theo chồng, bỏ cuộc chơi.”

“Đám xuân xanh” là hình ảnh của các cô thôn nữ đang hát, sẽ cùng mùa xuân trôi qua và có thể sẽ “theo chồng bỏ cuộc chơi”. Sự quyến luyến mùa xuân và tuổi xuân hồn nhiên dần trôi qua làm cho thi sĩ cảm thấy buồn bã, hẫng hụt. Hàn Mặc Tử cảm nhận được nỗi buồn và sự mất mát khi mùa xuân chín và dần trôi qua. “Mùa xuân chín” là một bức tranh xuân đầy sắc thái, từ sự tươi mới đến sự lắng dịu trong tâm hồn thi sĩ. Hàn Mặc Tử, với cảm hứng tự nhiên và tình cảm chân thành, đã vẽ nên một bức tranh xuân tươi sáng và thơ mộng. Mùa xuân đẹp, con người trẻ trung, hồn nhiên và đáng yêu. Yêu mùa xuân chín cũng là yêu đồng quê, yêu nắng xuân, mái nhà tranh, giàn thiên lý và tiếng hát của những nàng xuân trên “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời”. “Mùa xuân chín” là sự kết hợp hoàn hảo giữa cảm xúc mãnh liệt và sự lắng đọng, giữa sự vồn vã và sự bâng khuâng. Đó là tình thương yêu, khát khao giao cảm với hương sắc và âm thanh của mùa xuân, và cả nỗi nhớ quê hương trong tâm hồn thi sĩ.