Soạn bài Đọc kết nối với chủ điểm: Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng… SGK Ngữ văn 6 tập 1 Chân trời sáng tạo chi tiết

Câu 1

Câu 1 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Theo Bùi Mạnh Nhị, những hình ảnh đặc sắc nào của quê hương đã được khắc hoạ qua bài ca dao Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng?

Phương pháp giải:

Đọc lại văn bản và liệt kê các hình ảnh được tác giả nhắc tới.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Theo tác giả, hai hình ảnh đặc sắc của quê hương đã được khắc hoạ: vẻ đẹp của cánh đồng lúa bao la, trù phú, tốt tươi, đầy sức sống. Trên nền thiên nhiên đó là vẻ đẹp của người con gái thon thả, mảnh mai, duyên dáng và đầy sức sống.

=> Hai hình ảnh: cánh đồng và cô gái đã hợp thành bức tranh đồng quê đầy tươi sáng, sinh động.

- Theo tác giả, những hình ảnh đặc sắc của quê hương đã được khắc hoạ đó là vẻ đẹp của cánh đồng lúa bao la, trù phú, tốt tươi, đầy sức sống. 

Trên nền thiên nhiên đó là vẻ đẹp của người con gái thon thả, mảnh mai, duyên dáng và đầy sức sống. 

Như vậy, hai hình ảnh: cánh đồng và cô gái đã hợp thành một bức tranh đồng quê đầy tươi sáng, sinh động.

Vẻ đẹp của thiên nhiên: cánh đồng lúa bao la, trù phú.

Vẻ đẹp của con người: cô thôn nữ thon thả, mảnh mai, duyên dáng và đầy sức sống.

Câu 2

Câu 2 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Bài viết này đã đề cập đến những nét độc đáo nào của bài ca dao?

Phương pháp giải:

Em xét xem cả về nội dung và nghệ thuật của văn bản có gì đặc sắc.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Những nét độc đáo nào của bài ca dao:

- Sử dụng các biện pháp nghệ thuật độc đáo: Hai dòng thơ đầu được kéo dài tới 12 tiếng, sử dụng nhiều biện pháp tu từ như đối xứng, điệp ngữ, điệp từ, ngôn ngữ mang màu sắc địa phương.

- Bài ca dao có nhiều cách hiểu ở hai dòng thơ cuối: Hai dòng thơ cuối có thể là lời của cô gái nhưng cũng có thể là lời của chàng trai, từ đó tạo ra nhiều cách hiểu khác nhau về ý nghĩa của câu ca dao.

Bài viết đã đề cập đến những nét độc đáo của bài ca dao là:

- Sử dụng biện pháp nghệ thuật độc đáo:

• Câu thơ dài như câu văn (có đến 12 chữ trên 1 dòng thơ)
• Biện pháp tu từ đối xứng (bên ni - bên tê; mênh mông - bát ngát)
• Biện pháp tu từ điệp ngữ (đứng bên, ngó bên...)
• Biện pháp tu từ so sánh (thân em - chẽn lúa)
• Sử dụng các từ ngữ mang màu sắc địa phương (ni, tê)
• Dùng hàng loạt các từ láy tượng hình (mênh mông, bát ngát, đòng đòng, phất phơ)

- Sử dụng lối nói có thể hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau ở 2 câu thơ cuối:

• Cách hiểu 1: đây là lời của chàng trai, ngợi khen về dáng vẻ mảnh mai, nhỏ nhắn, đáng yêu, tràn đầy sức sống của cô gái khi đứng giữa cánh đồng
• Cách hiểu 2: đây là lời của cô gái, đang kể về thân phận mình, nhỏ bé, mong manh như những bông lúa non đung đưa trước gió

Nét đặc sắc của bài ca dao nằm ở:

- Hai dòng thơ đầu kéo dài tới 12 tiếng, sử dụng nhiều biện pháp tu từ như đối xứng, điệp từ, điệp ngữ; ngôn ngữ đầy màu sắc địa phương.

Câu 3

Câu 3 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Bài viết đã thể hiện cảm xúc gì của tác giả khi đọc bài ca dao? Nêu một số chi tiết trong văn bản làm căn cứ cho ý kiến của em.

Phương pháp giải:

Xem lại văn bản và liệt kê những chi tiết thể hiện cảm xúc của tác giả trong bài ca dao này.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Cảm xúc của tác giả và một số chi tiết làm căn cứ:

- Sự yêu mến, trân trọng với vẻ đẹp của thiên nhiên và con người quê hương (ví dụ như chi tiết tác giả nói về cánh đồng: cánh đồng không chỉ rộng lớn, mênh mông mà còn rất đẹp, trù phú, đầy sức sống; đó chính là con người, là cô thôn nữ thon thả, mảnh mai, duyên dáng và đầy sức sống…)

- Thể hiện sự bất ngờ, thú vị bởi sự sâu sắc của bài thơ (bài ca dao gây ấn tượng ngay từ những dòng thơ đầu, tuy nhiên bài ca dao có thể còn mang nhiều tinh ý khác, tuỳ vào việc hiểu đó là lời ai nói, ai hát)…

Các cảm xúc của tác giả khi đọc bào ca dao là:

- Yêu mến, trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên và con người. Căn cứ bởi chi tiết:

• cánh đồng không chỉ rộng lớn, mênh mông mà còn rất đẹp, trù phú, đầy sức sống
• chính là con người, là cô thôn nữ thon thả, mảnh mai, duyên dáng và đầy sức sống

- Thích thú, bất ngờ trước sự sâu sắc của bài ca dao. Căn cứ bởi chi tiết:

• bài ca dao gây ấn tượng ngay từ những dòng thơ đầu
• tuy nhiên bài ca dao có thể còn mang nhiều tinh ý khác

- Cảm xúc của tác giả: Sự yêu mến, lòng tự hào trước vẻ đẹp thiên nhiên và con người của quê hương. Đồng thời, tác giả còn bộc lộ sự bất ngờ, hứng thú trước sự độc đáo của bài ca dao.

- Một số chi tiết:

• Bài ca dao gây ấn tượng đặc biệt ngay từ những dòng thơ đầu.
• Hai dòng cuối bài có vẻ đẹp riêng trong sự kết hợp với toàn bài.
• Tuy nhiên bài ca dao có thể vẫn còn mang những tình ý khác, tùy thuộc vào việc hiểu đó là lời ai nói, ai hát.
• Có cái gì khiến ta bâng khuâng, xao xuyến mãi trong mấy chữ đơn sơ này…