Tiếng đàn mưa (Bích Khê)

1. Tiểu sử

- Bích Khê (1916 – 1946), quê ở tỉnh Quảng Ngãi.

- Gia đình: Là con thứ chín trong một gia đình nho học yêu nước.

- Thuở nhỏ, Bích Khê học tiểu học ở Phước Lộc và Đồng Hới, học trung học ở Huế, rồi ra Hà Nội học ban tú tài nhưng nửa chừng bỏ dở.

- Năm 1931, 15 tuổi, ông đã biết làm thơ Đường luật, ca trù.

- Năm 1934, cùng người chị ruột tên Ngọc Sương vào Phan Thiết học thêm và mở trường dạy học tư.

- Năm 1936, chị Ngọc Sương bị mật thám Pháp bắt, trường đóng cửa, Bích Khê trở lại quê nhà.

- Năm 1937, bị bệnh phổi, sau khi điều trị trở về lên sống trên núi Thiên Ấn thuộc Quảng Ngãi, ông lại ngược xuôi trên một chiếc thuyền quanh các ngả Sa Kỳ – Trà Khúc.

- Năm 1938, ông lại cùng chị Ngọc Sương (khi ấy đã được thả) vào Phan Thiết mở trường dạy học, được vài năm lại bị chính quyền Pháp ra lệnh đóng cửa.

- Năm 1941, Bích Khê dạy học ở Huế.

- Năm 1942, bệnh phổi tái phát, ông trở về Thu Xà thuộc xã Nghĩa Hòa, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi.

- Ngày 17/1/1946, Bịch Khê lìa bỏ cõi đời và cõi thơ tại Thu Xà lúc 30 tuổi

2. Sự nghiệp

- Sáng tác của ông thuộc các thể loại như thơ (thơ Đường luật, thơ tự đo), tự truyện,…

- Ông được đánh giá cao với những bài thơ táo bạo, giàu tính nhạc.

- Bích Khê là nhà thơ có nhiều tìm tòi, cách tân trong phong trào Thơ mới (1932 – 1945).

- Một số tập thơ tiêu biểu: Tinh huyết (1939), Mấy dòng thơ cũ (1988), Tinh hoa (1997)…

Sơ đồ tư duy về tác giả Bích Khê:

Bích Khê (1916 - 1946) là một nhà thơ quê ở tỉnh Quảng Ngãi.

Ông là con thứ chín trong một gia đình nho học yêu nước.

Thời thơ ấu, Bích Khê học tiểu học tại Phước Lộc và Đồng Hới, trung học ở Huề, sau đó theo học ban tú tài ở Hà Nội nhưng không hoàn thành.

Từ năm 15 tuổi (1931), ông đã sáng tác thơ Đường luật và ca trù.

Năm 1954, ông cùng chị gái Ngọc Sương vào Phan Thiết học tập và mở trường dạy học tư.

Năm 1956, chị Ngọc Sương bị bắt, trường học đóng cửa, Bích Khê trở về quê nhà.

Năm 1957, sau khi điều trị bệnh phổi, ông sống trên núi Thiên Ấn và đi lại bằng thuyền ở vùng Sa Kỳ - Trà Khúc.

Năm 1958, ông và chị Ngọc Sương lại mở trường dạy học ở Phan Thiết, nhưng sau đó bị chính quyền Pháp đóng cửa.

Năm 1941, Bích Khê dạy học ở Huế.

Năm 1942, bệnh phổi tái phát, ông trở về Thu Xà, xã Nghĩa Hòa, huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi.

Ông qua đời tại Thu Xà vào ngày 17/1/1946, hưởng thọ 50 tuổi.

Các tác phẩm của Bích Khê thuộc nhiều thể loại như thơ (thơ Đường luật, thơ tự do), tự truyện…

Ông được đánh giá cao về những bài thơ táo bạo, giàu tính nhạc.

Bích Khê là một nhà thơ có nhiều tìm tòi, đổi mới trong phong trào Thơ mới (1932 - 1945).

Một số tập thơ tiêu biểu của ông: *Tinh huyết* (1959), *Mấy dòng thơ cũ* (1988), *Tình hoa* (1997)…

1. Tìm hiểu chung

a. Xuất xứ

- Tiếng đàn mưa nằm trong tập thơ Tinh hoa (tập hợp các sáng tác của Bích Khê từ năm 1938 đến năm 1944)

b. Thể loại

Song thất lục bát

c. Phương thức biểu đạt

Miêu tả

d. Bố cục: 4 phần

- Đoạn 1 (Từ đầu… đàn mưa xuân): Những sự vật, hiện tượng phụ họa cùng mưa.

- Đoạn 2 (Lầu mưa xuống… đàn mưa rơi): Những nơi mưa rơi xuống.

- Đoạn 3 (Đầm mưa xuống… cùng nước non): Cảnh vật nơi mua rơi xuống

- Đoạn 4 (còn lại): Nguyên nhân khiến nhân vật “khách tha hương" rơi lệ.

2. Giá trị nội dung, nghệ thuật

a. Giá trị nội dung

Bài thơ nói về trận mưa xuân kết hợp cùng với tiếng đàn càng khiến không gian trở nên cô đơn, lẻ bóng tịch liêu. Trong không gian mưa cùng với cảnh vật khiến cho nhân vật tha hương rơi lệ phải chăng là nhớ về quê hương hay như có bao nỗi sầu muộn không thể nói ra.

b. Giá trị nghệ thuật

Với thể thơ song thất lục bát kết hợp cùng với nghệ thuật liệt kê, biện pháp tu từ cùng với giọng thơ nhẹ nhàng, tình cảm Bích Khê đã khắc họa nên bức tranh mưa xuân thật sâu sắc. Bức tranh ấy còn được điểm nét thêm bởi nhân vật trong tiếng đàn khiến cho không gian mưa càng trở nên cô đơn, sâu sắc hơn trong nỗi nhớ của “khách tha hương".

Sơ đồ tư duy về văn bản Tiếng đàn mưa:

Bài thơ "Tiếng đàn mưa" nằm trong tập thơ "Tinh hoa" của Bích Khê, tập hợp các sáng tác từ năm 1958 đến năm 1944.

Thể loại: Thơ lục bát.

Phương thức biểu đạt: Miêu tả.

Bố cục:

- Đoạn 1 (Từ đầu... đàn mưa xuân): Miêu tả những sự vật, hiện tượng hòa cùng mưa.

- Đoạn 2 (Lầu mưa xuống... đàn mưa rơi): Miêu tả những nơi mưa rơi xuống.

- Đoạn 3 (Đằm mưa xuống... cùng nước non): Miêu tả cảnh vật nơi mưa rơi xuống.

- Đoạn 4 (Còn lại): Giải thích nguyên nhân khiến nhân vật "khách tha hương" rơi lệ.

Nội dung: Bài thơ diễn tả cảnh mưa xuân kết hợp tiếng đàn, tạo nên không gian cô đơn, lẻ bóng. Cảnh vật trong mưa khiến nhân vật tha hương rơi lệ, gợi lên nỗi nhớ quê hương hoặc những nỗi buồn sâu kín.

Giá trị nghệ thuật: Bài thơ sử dụng thể thơ song thất lục bát, nghệ thuật liệt kê, biện pháp tu từ và giọng thơ nhẹ nhàng, tình cảm để khắc họa bức tranh mưa xuân sâu sắc. Hình ảnh tiếng đàn làm tăng thêm sự cô đơn, sâu lắng trong nỗi nhớ của "khách tha hương".