Soạn bài Thực hành tiếng Việt: Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ SGK Ngữ văn 12 tập 2 Cánh diều

Trả lời Câu hỏi 1 trang 101 SGK Văn 12 Cánh diều

Hãy chỉ ra tác dụng của hình minh họa trong văn bản đọc hiểu “Cách mạng công nghiệp 4.0 và vai trò của tri thức khoa học – công nghệ” (Nguyễn Thế Nghĩa). Nếu được bổ sung thêm phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ cho văn bản này, em sẽ chọn loại phương tiện nào? Vì sao?

Phương pháp giải:

Quan sát thật kĩ hình ảnh

Lời giải chi tiết:

- Tác dụng của hình minh họa:

+ Nhìn vào hình vẽ ta thấy được mọi kết nối, mọi ngành nghề, mọi thay đổi đều phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ 4.0. Nó kết nối vật lý với kỹ thuật số và cho phép cộng tác và truy cập tốt hơn giữa các bộ phận, đối tác, nhà cung cấp, sản phẩm và con người.

+ Thông qua bức hình, tác giả muốn đưa đến cho người xem một thông điệp về sự cần thiết trong việc vận hành các công nghệ trong cuộc cách mạng 4.0 và tầm quan trọng, mức độ ảnh hưởng, những lợi ích và hạn chế mà cuộc cách mạng 4.0 mang lại.

- Nếu được bổ sung thêm phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ cho văn bản này, em sẽ chọn:

+ In nghiêng, in đậm để nhấn mạnh các ý quan trọng để người đọc không bị bỏ lỡ có thông tin cần thiết và tập trung vào đó hơn.

+ Ngoài ra thì em cũng sử dụng thêm 1 – 2 hình ảnh nữa để minh họa cho các phần nội dung được nhắc đến để minh họa cho người đọc dễ hiểu hơn về mục tiêu của vấn đề hướng đến. Đồng thời việc kết hợp những phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ với nhau sẽ làm cho bài viết hấp dẫn hơn vì có tính biểu cảm và sinh động. 

- Tác dụng: Hình minh họa cho biết sự kết nối và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang lan đến tất cả mọi ngành nghề từ vận tải, cơ khí, công nghệ, mạng,….Thể hiện sự liên kết giữa các ngành nghề và nổi bật tầm quan trọng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và ảnh hưởng của nó.

- Em sẽ bổ sung thêm phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ là hình vẽ, tranh, ảnh minh hoạ về kĩ thuật số, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạp (AI), Big data, người máy, máy tính,…Vì chúng liên quan đến cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, giúp tăng tính trực quan, người đọc có hình dung rõ hơn về đối tượng được nhắc đến trong văn bản.

Trả lời Câu hỏi 2 trang 101 SGK Văn 12 Cánh diều

Trong tác phẩm văn học, bên cạnh việc thuật lại lời nói hoặc ý nghĩ (lời nói bên trong) của nhân vật, tác giả thường miêu tả tình cảm, cảm xúc, thái độ,… của nhân vật thông qua các tín hiệu của cơ thể như: ánh mắt, nụ cười, nét mặt, cử chỉ,… Hãy tìm và phân tích tác dụng của các tín hiệu ấy trong đoạn trích sau: 

Phương pháp giải:

Chú ý vào các từ ngữ chỉ hành động để phân tích được tác dụng của các tín hiệu

Lời giải chi tiết:

Cách 1

+ “Thị vẫn im lặng, cười tin cẩn”, “Thị không đáp nhưng cái mũi đỏ của thị như càng banh ra”, “Thị lườm hắn”, “Hắn thích chí, khanh khách cười”,...

+ Thông qua các tín hiệu cơ thể nhân vật được biểu lộ ra ngoài có tác dụng làm cho nhân vật trở nên sinh động hơn, diễn tả chân thực hơn để người đọc có thể hình dung ra được hình tượng của nhân vật đó, tạo điểm nhấn, chiều sâu trong việc xây dựng nhân vật của tác giả nhằm thu hút sự chú ý của người đọc tập trung vào nhân vật đó. 

- Các tín hiệu của cơ thể:

+ Nhìn Thị Nở như thăm dò

+ Cười tin cẩn

+ Cái mũi đỏ của thị như càng bạnh ra

+ Vẻ mặt rất phong tình

+ Thị lườm hắn

+ Khanh khách cười

+ Cười nghe thật hiền

- Tác dụng:

+ Thể hiện tính chân thật, xây dựng hình ảnh nhân vật như một con người đời thường với đa dạng cảm xúc.

+ Nhân vật trở nên sinh động, gần gũi hơn với những sắc thái, cử chỉ, điệu bộ đời thường, phong phú.

+ Bộc lộ dòng cảm xúc bên trong nhân vật thông qua các tín hiệu phi ngôn ngữ. Tác giả không cần miêu tả cụ thể những tình cảm, cảm xúc hay thái độ của nhân vật mà người đọc vẫn có thể hình dung dòng cảm xúc nội tâm trong nhân vật.

Trả lời Câu hỏi 3 trang 101 SGK Văn 12 Cánh diều

 Lập bảng tổng kết các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ phổ biến theo mẫu dưới đây: 

Phương pháp giải:

Vận dụng các kiến thức phần phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ

Lời giải chi tiết:

Loại phương tiện

Phương tiện cụ thể

Tín hiệu của cơ thể 

Ánh mắt, nụ cười, nét mặt, cử chỉ,…

Tín hiệu hình khối, màu sắc 

Kí hiệu, công thức, biển báo, đồ thị, hình vẽ, tranh, ảnh, màu sắc,…

Tín hiệu âm thanh 

Tiếng kêu, tiếng gõ, tiếng nhạc

Trả lời Câu hỏi 4 trang 101 SGK Văn 12 Cánh diều

Hãy viết một văn bản thông tin, trong đó có sử dụng số liệu, hình ảnh hoặc sơ đồ,… để trình bày về một trong các đề tài sau đây: 

a. Hệ thống các văn bản đọc hiểu đã được học ở sách Ngữ văn 12 

b. Hệ thống kiến thức tiếng Việt đã được học ở sách Ngữ văn 12

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về văn bản thông tin đã học

Lời giải chi tiết:

Nhằm giúp các bé hiểu hơn về nền văn học Việt Nam và các tác phẩm văn học nổi tiếng trong và ngoài nước, Sách giáo khoa Cánh Diều 12 đã mang đến cho các bé những văn bản tiêu biểu, đại diện cho từng thể loại. Dưới sự hướng dẫn của thầy cô, khả năng tự đọc và tìm hiểu sẽ giúp cho các bé có thể được một lượng kiến thức về văn học, khả năng phân tích và nhận biết các thông tin. Thông qua đó sẽ tích lũy được cho mình vốn kiến thức để phục vụ cho việc học và ứng dụng vào cuộc sống hàng ngày. Để các bé dễ theo dõi hơn trong quá trình học vì thế mà bố cục các văn bản được chia theo từng bài lớn của từng thể loại, trong mỗi bài lớn sẽ bao gồm 3 bài đọc hiểu văn bản, một bài thực hành tiếng việt, một bài thực hành đọc hiểu, một bài viết, một bài nói, một bài tự đánh giá và một bài hướng dẫn tự học. Dưới đây là sơ đồ khái quát các văn bản đọc hiểu trong bộ sách giáo khoa Cánh diều 12: