Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều
Tổng quan nội dung
Hướng Dẫn Giải: Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều (Môn Ngữ văn Lớp 9)
Bạn đang theo dõi phần hướng dẫn giải chi tiết và chuyên sâu dành riêng cho bài học Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều. Đây là một nội dung học tập quan trọng nằm trong chương trình môn Ngữ văn của học sinh lớp 9, được trích xuất từ bộ SGK chuẩn . Trong bài học này, chúng tôi không chỉ cung cấp đáp án chính xác cho các câu hỏi phần lý thuyết, mà còn giải mã cặn kẽ từng bài tập tự luận và trắc nghiệm nằm ở cuối bài. Mỗi bước biến đổi công thức, mỗi luận điểm đưa ra đều được đội ngũ giáo viên phân tích rõ ràng, giúp học sinh nắm bắt được phương pháp tư duy và áp dụng thành thạo cho các dạng bài kiểm tra tương tự. Hãy cùng chuẩn bị vở nháp và theo dõi sát sao từng bước giải dưới đây để củng cố vững chắc kiến thức của bạn nhé.
Xác định thể loại và kiểu văn bản trong bảng sau cho phù hợp với các văn bản đọc hiểu ở SGK Ngữ văn 9, tập một.
Câu 1
Trả lời Câu hỏi 1 trang 48 SBT Văn 9 Cánh diều
Xác định thể loại và kiểu văn bản trong bảng sau cho phù hợp với các văn bản đọc hiểu ở SGK Ngữ văn 9, tập một.
Tên văn bản đã học | Thể loại hoặc kiểu văn bản | ||||
Truyện | Thơ | Kịch | Văn bản nghị luận | Văn bản thông tin | |
1. Sông núi nước Nam | |||||
2. Mục đích của việc học | |||||
3. Khóc Dương Khuê | |||||
4. Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ | |||||
5. Khám phá kì quan thế giới: thác I-goa-du | |||||
6. Cảnh vui của nhà nghèo | |||||
7. Vườn quốc gia Tràm Chim - Tam Nông | |||||
8. Cảnh ngày xuân | |||||
9. Chiếc lá cuối cùng | |||||
10. Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga | |||||
11. Cao nguyên đá Đồng Văn | |||||
12. Làng | |||||
13. Phò giá về kinh | |||||
14. Chiếc lược ngà | |||||
15. Kiều ở lầu Ngưng Bích | |||||
16. Những con cá cờ | |||||
17. Lục Vân Tiên gặp nạn | |||||
18. Bàn về đọc sách | |||||
19. Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mĩ | |||||
20. Khoa học muôn năm! | |||||
21. Ông lão bên chiếc cầu | |||||
22. Phải đọc sách cách nào? |
Phương pháp giải:
Tìm đọc lại các văn bản, dựa vào đặc trưng thể loại
Lời giải chi tiết:
Tên văn bản đã học | Thể loại hoặc kiểu văn bản | ||||
Truyện | Thơ | Kịch | Văn bản nghị luận | Văn bản thông tin | |
1. Sông núi nước Nam | x | ||||
2. Mục đích của việc học | x | ||||
3. Khóc Dương Khuê | x | ||||
4. Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ | x | ||||
5. Khám phá kì quan thế giới: thác I-goa-du | x | ||||
6. Cảnh vui của nhà nghèo | x | ||||
7. Vườn quốc gia Tràm Chim - Tam Nông | x | ||||
8. Cảnh ngày xuân | x | ||||
9. Chiếc lá cuối cùng | x | ||||
10. Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga | x | ||||
11. Cao nguyên đá Đồng Văn | x | ||||
12. Làng | x | ||||
13. Phò giá về kinh | x | ||||
14. Chiếc lược ngà | x | ||||
15. Kiều ở lầu Ngưng Bích | x | ||||
16. Những con cá cờ | x | ||||
17. Lục Vân Tiên gặp nạn | x | ||||
18. Bàn về đọc sách | x | ||||
19. Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mĩ | x | ||||
20. Khoa học muôn năm! | x | ||||
21. Ông lão bên chiếc cầu | x | ||||
22. Phải đọc sách cách nào? | x |
Câu 2
Trả lời Câu hỏi 2 trang 49 SBT Văn 9 Cánh diều
Nêu tên văn bản đọc hiểu ở bài tập 1 sao cho phù hợp với tên tiểu loại hoặc kiểu văn bản ở cột bên trái trong bảng sau:
Tên tiểu loại hoặc kiểu văn bản | Tên văn bản (ghi theo số thứ tự ở bài tập 1) |
Truyện ngắn | |
Truyện thơ Nôm | Mẫu: 8, 10, 15, 17 |
Thơ song thất lục bát | |
Thơ tứ tuyệt Đường luật | |
Văn bản nghị luận xã hội | |
Văn bản thông tin |
Phương pháp giải:
Dựa vào đặc trưng thể loại
Lời giải chi tiết:
Tên tiểu loại hoặc kiểu văn bản | Tên văn bản (ghi theo số thứ tự ở bài tập 1) |
Truyện ngắn | 12, 9, 14, 16, 21 |
Truyện thơ Nôm | 8, 10, 15, 17 |
Thơ song thất lục bát | 1, 3, 4, 6, 13 |
Thơ tứ tuyệt Đường luật | |
Văn bản nghị luận xã hội | 2, 18, 20, 22 |
Văn bản thông tin | 5, 7, 11, 19 |
Câu 3
Trả lời Câu hỏi 3 trang 49 SBT Văn 9 Cánh diều
(Câu hỏi 3, SGK) Đề tài và chủ đề chung của các văn bản thông tin trong sách Ngữ văn 9, tập một có gì đặc sắc? Nêu ý nghĩa của các văn bản này. Cần lưu ý những gì về cách đọc các văn bản thông tin?
Phương pháp giải:
Dựa vào đặc trưng thể loại, phần Tri thức ngữ văn
Lời giải chi tiết:
- Đề tài và chủ để chung của các văn bản thông tin trong Bài 3 là: giới thiệu và ca ngợi các danh lam thắng cảnh.
- Nội dung các văn bản trong Bài 3 có ý nghĩa sâu sắc trong việc giới thiệu cảnh đep thiên nhiên của Việt Nam và nước ngoài, giáo dục lòng tự hào về đất nước, ý thức bảo tôn và phát huy giá trị của các danh lam thắng cảnh ấy.
Câu 4
Trả lời Câu hỏi 4 trang 49 SBT Văn 9 Cánh diều
(Câu hỏi 4, SGK) Các văn bản nghị luận xã hội trong sách Ngữ văn 9, tập một có chung nội dung gì? Cần lưu ý những gì về cách đọc các văn bản này?
Phương pháp giải:
Dựa vào đặc trưng thể loại, phần Tri thức ngữ văn
Lời giải chi tiết:
- Các văn bản nghị luận xã hội trong sách Ngữ văn 9, tập một có chung nội dung là bàn về việc tự học và cách thức đọc sách.
- Khi đọc, cần chú ý các đặc điểm của văn bản nghị luận: mục đích thuyết phục, nêu ý kiến và làm sáng tỏ ý kiến bằng các luận điểm, lí lẽ và bằng chứng.
Câu 5
Trả lời Câu hỏi 5 trang 49 SBT Văn 9 Cánh diều
(Câu hỏi 5, SGK) Phân tích một số ví dụ cụ thể để thấy các văn bản trong sách Ngữ văn 9, tập một có nội dung gần gũi và thiết thực đối với đời sống hiện nay.
Phương pháp giải:
Dựa vào đặc trưng thể loại, phần Tri thức ngữ văn
Lời giải chi tiết:
Có thể thấy các văn bản đều có nội dung gần gũi, sâu sắc và thiết thực với cuộc sống hiện nay. Chẳng hạn, qua truyện Làng của Kim Lân, có thể thấy dù bối cảnh cuộc sống có thay đổi như thế nào đi nữa thì tình yêu quê hương vẫn còn mãi, vẫn là một tình cảm gần gũi, thân thương đối với mỗi con người.
Câu 6
Trả lời Câu hỏi 6 trang 49 SBT Văn 9 Cánh diều
SGK Ngữ văn 9, tập một hướng dẫn em rèn luyện những kĩ năng viết nào? Phân tích ý nghĩa và tác dụng của các kĩ năng ấy.
Phương pháp giải:
Đọc phần phần Tri thức ngữ văn, định hướng
Lời giải chi tiết:
- Kĩ năng viết:
+ Viết văn bản theo 4 bước: chuẩn bị; tìm ý và lập dàn ý, viết, kiểm tra và chỉnh sửa
+ Biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp
+ Miêu tả và tự sự trong văn thuyết minh….
- Ý nghĩa và tác dụng của các kĩ năng trên là:
+ Giúp học sinh xây dựng được một dàn ý đầy đủ và phù hợp với đề bài.
+ Giúp cho bài văn trở nên có hồn, chân thật hơn.
+ Giúp bài viết trở nên sinh động, hấp dẫn.
Câu 7
Trả lời Câu hỏi 7 trang 50 SBT Văn 9 Cánh diều
Các nội dung học viết của mỗi bài liên quan gì đến phần đọc hiểu trong bài học đó? Chỉ ra cụ thể bằng một số ví dụ.
Phương pháp giải:
Đọc phần phần Tri thức ngữ văn, định hướng
Lời giải chi tiết:
Các nội dung học viết của mỗi bài có sự kết nối, bổ sung với các phần đọc hiểu trong bài học đó. Phần đọc hiểu giới thiệu các tác phẩm có nội dung nào, thuộc dạng nào thì phần học viết sẽ giới thiệu cách viết bài văn liên qua đến dạng, nội dung của các tác phẩm đấy.
- Ví dụ:
Bài: Thơ sáu chữ, bảy chữ
Phần viết: Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ
Cụ thể: Hãy viết đoạn văn bộc lộ cảm xúc của em sau khi đọc một trong các bài thơ: "Nắng mới" của Lưu Trọng Lư, Nếu mai em về Chiêm Hóa-Mai Liễu.....
- Ví dụ:
Bài: Văn bản thông tin
Phần viết: Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên,
Cụ thể: Giới thiệu hiện tượng núi lửa.....
Câu 8
Trả lời Câu hỏi 8 trang 50 SBT Văn 9 Cánh diều
(Câu hỏi 8, SGK) Những nội dung rèn luyện về kĩ năng nói và nghe trong sách Ngữ văn 9, tập một liên quan như thế nào với phần Đọc hiểu và Viết? Xác định kĩ năng trọng tâm (nói, nghe hay nói nghe tương tác) ở mỗi bài học.
Phương pháp giải:
Đọc phần phần Tri thức ngữ văn, định hướng
Lời giải chi tiết:
Nội dung rèn luyện kĩ năng nói và nghe liên quan đến nội dung phần Đọc hiểu và Viết trong mỗi bài học ở chỗ: Nội dung phần Viết dựa vào nội dung các văn bản đọc hiểu, nội dung phần Nói và nghe được chuyển từ nội dung của phần Viết để thực hành.
Ví dụ với Bài 3:
Nội dung đọc hiểu, viết | Nội dung nói và nghe |
- Đọc hiểu văn bản thông tin giới thiệu một danh lam thắng cảnh. - Viết văn bản thuyết minh về một danh lam thắng cảnh. | Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh |
- Kĩ năng trọng tâm (nói, nghe hay nói nghe tương tác) ở mỗi bài học là:
+ Kể một câu chuyện tưởng tượng.
+ Trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự.
+ Thuyết minh về danh lam thắng cảnh.
+ Thảo luận, lắng nghe.
Câu 9
Trả lời Câu hỏi 9 trang 50 SBT Văn 9 Cánh diều
(Câu hỏi 9, SGK) Những nội dung chính của phần tiếng Việt trong sách Ngữ văn 9, tập một là gì? Các nội dung này có mối quan hệ như thế nào với phần Đọc hiểu, Viết, Nói và nghe?
Phương pháp giải:
Đọc các phần Tri thức ngữ văn
Lời giải chi tiết:
- Nội dung chính:
+ Từ ngữ
+ Ngữ pháp: cấu trúc, câu đơn, câu ghép, câu đặc biệt, rút gọn…
+ Hoạt động giao tiếp: biện pháp tu từ, cách dẫn trực tiếp và gián tiếp….
+ Sự phát triển của ngôn ngữ
- Mối quan hệ bổ sung, tác động qua lại lẫn nhau
Câu 10
Trả lời Câu hỏi 10 trang 50 SBT Văn 9 Cánh diều
Tìm một số biện pháp tu từ được sử dụng trong các văn bản thơ và thơ song thất lục bát ở Bài 1
Phương pháp giải:
Đọc phần tri thức ngữ văn của bài 1
Lời giải chi tiết:
Bài 1 gồm các thể thơ Đường luật (tứ tuyệt) như Nam quốc sơn hà, Phò giá về kinh và song thất lục bát như Khóc Dương Khuê, Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ. Các văn bản này đều sử dụng các biện pháp tu từ. HS chọn ở các văn bản đã nêu để chỉ ra một số biện pháp tu từ.
Câu 11
Trả lời Câu hỏi 11 trang 50 SBT Văn 9 Cánh diều
Xác định các yêu cầu đánh giá đối với năng lực đọc hiểu và năng lực viết cho bài đánh giá cuối học kì I.
Phương pháp giải:
Xem lại Định hướng đánh giá trong SGK trang 137 - 138
Lời giải chi tiết:
- Trình bày được các nội dung cơ bản đã học trong học kì II, gồm kĩ năng đọc hiểu, viết, nói và nghe; các đơn vị kiến thức tiếng Việt, văn học.
- Hiểu được yêu cầu về mục tiêu, nội dung và hình thức của các câu hỏi, bài tập trong việc tự đánh giá kết quả học tập cuối học kì II.
Câu 12
Trả lời Câu hỏi 12 trang 50 SBT Văn 9 Cánh diều
Viết đoạn văn (khoảng 100 chữ) giới thiệu một danh lam thắng cảnh của quê hương em.
Phương pháp giải:
HS tự xác định đối tượng một vẻ đẹp nổi bật của quê hương (danh lam thắng cảnh) cho phù hợp, lưu ý độ dài đoạn văn khoảng 100 chữ, tức là chỉ viết một ý lớn nào đó.
Lời giải chi tiết:
- Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 100 chữ) giới thiệu một vẻ đẹp nổi bật của quê hương em. Đây là yêu cầu viết văn bản thuyết minh (thuộc kiểu văn bản thông tin). HS đã được đọc hiểu và học cách viết văn bản thông tin giới thiệu một danh lam thắng cảnh. Vì thế, các em có thể viết đoạn văn thuyết minh theo kiểu bài này. Với đề này, HS tự xác định đối tượng một vẻ đẹp nổi bật của quê hương (danh lam thắng cảnh) cho phù hợp, lưu ý độ dài đoạn văn khoảng 100 chữ, tức là chỉ viết một ý lớn nào đó. Yêu cầu về ý ở đề này chỉ cần HS nêu lên theo lô gích sau:
+ Giới thiệu khái quát danh lam thắng cảnh của quê hương.
+ Mô tả một đặc điểm nổi bật của danh lam thắng cảnh ấy theo hiểu biết của mình (vị trí địa lí, những cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, ... ).
+ Nêu khái quát giá trị vật chất và tinh thần của danh lam thắng cảnh này hoặc cảm nghĩ, nhận xét của em về danh lam thắng cảnh đã giới thiệu.
- Câu 2: Viết bài văn (khoảng 300 chữ) phân tích một điểm đặc sắc về nội dung nghệ thuật mà em yêu thich trong truyện ngắn “Người đàn bà khoanh tay mỉm cười" của Nguyễn Phan Hách.
+ Đây là kiểu bài HS đã được rèn luyện từ các lớp dưới cũng như trong Bài 4. Vì HS hoàn toàn có thể làm được kiểu bài này với một ngữ liệu mới. Tuy nhiên, ở Hây chỉ yêu cầu các em phân tích một điểm đặc sắc về nội dung hoặc nghệ thuật mà em yêu thích và chi viết trong khoảng 300 chữ.
+ Với đề này, HS trước hết phải hiểu yêu cầu của để (về kiểu văn bản, đề tài và vấn đề trọng tâm, ... ), lựa chọn được một yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật đặc sắc mà mình thích nhất từ văn bản Người đàn bà khoanh tay mỉm cười, phân tích yếu tố ấy để lí giải vì sao mình thích yếu tố này, ... Dung lượng bài viết tuy ngắn (khoảng 300 chữ) nhưng vẫn phải đủ ba phần mở bài, thân bài và kết bài.
Trọng Tâm Kiến Thức Cần Nắm Trong Bài Học Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều
Bài học Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều mang đến những khái niệm mới có tính bản lề, đóng vai trò kết nối kiến thức của chương trước và mở ra tư duy cho những bài học tiếp theo trong môn Ngữ văn. Đối với học sinh lớp 9, việc vượt qua những rào cản nhận thức ban đầu là vô cùng quan trọng. Trước khi bắt tay vào giải bài tập phần "Vận dụng", học sinh cần phải thực sự hiểu rõ và ghi nhớ các định nghĩa, định lý hay các quy luật xã hội đã được trình bày trong sách . Đội ngũ biên soạn của chúng tôi đã cẩn thận tổng hợp lại những điểm mù kiến thức mà học sinh thường hay nhầm lẫn nhất ở phần đầu của lời giải. Bằng cách ôn tập lại lý thuyết thông qua phần tóm tắt này, bạn sẽ xây dựng được một nền móng vững chãi, từ đó việc giải quyết các câu hỏi thực hành phức tạp phía sau sẽ trở nên nhẹ nhàng và logic hơn rất nhiều.
Phân Tích Chuyên Sâu Từng Bước Giải Bài Tập (Step-by-step Solution)
Sự khác biệt lớn nhất của một bài hướng dẫn giải chuẩn mực so với một cuốn sách bài giải thông thường trên thị trường chính là tính tương tác và độ chi tiết. Đối với các câu hỏi trong bài Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều, chúng tôi áp dụng mô hình phân tích 3 bước (3-Step Analysis) vô cùng chặt chẽ:
- Bước 1 - Khai thác giả thiết: Phân tích đề bài xem đề bài đã cho chúng ta những dữ kiện định lượng/định tính nào. Việc tóm tắt đề bài một cách khoa học giúp loại bỏ các thông tin nhiễu không cần thiết.
- Bước 2 - Lựa chọn công cụ giải (Phương pháp): Dựa vào đặc điểm của môn Ngữ văn lớp 9, chúng tôi sẽ chỉ ra rõ tại sao lại sử dụng công thức này mà không dùng công thức khác, hay tại sao lại phải phân tích vấn đề theo hướng này.
- Bước 3 - Triển khai và Biện luận kết quả: Trình bày chi tiết từng dòng tính toán, từng câu lập luận để đi đến kết quả cuối cùng. Đặc biệt, chúng tôi luôn có phần kiểm tra lại (check) để chắc chắn kết quả tìm được thỏa mãn điều kiện bài toán.
Gợi Ý Các Mẹo Giải Nhanh Và Mở Rộng Kiến Thức Thực Tiễn
Sau khi đã nắm vững phương pháp giải bài bản, tự luận, học sinh cần được rèn luyện thêm các kỹ năng xử lý tình huống nhanh để phục vụ cho các bài thi trắc nghiệm khách quan. Trong phần mở rộng của bài Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều, chúng tôi thường xuyên cung cấp các "mẹo" (tips) hoặc công thức tính nhẩm nhanh, hướng dẫn bấm máy tính cầm tay (Casio) cực kỳ hữu ích. Hơn nữa, vì bộ sách luôn đề cao triết lý "mang cuộc sống vào bài học, đưa bài học vào cuộc sống", các giáo viên của chúng tôi sẽ cố gắng liên hệ kết quả của bài toán, bài văn với những hiện tượng thực tiễn xảy ra xung quanh chúng ta. Việc mở rộng kiến thức này không chỉ thỏa mãn sự tò mò của những học sinh khá giỏi, mà còn nuôi dưỡng niềm yêu thích, biến môn Ngữ văn vốn khô khan trở thành một lăng kính thú vị để khám phá thế giới.
Thảo Luận Cùng Chuyên Gia Và Cộng Đồng Học Sinh Ngữ văn
Quá trình tự học chắc chắn sẽ không tránh khỏi những khoảnh khắc bế tắc khi bạn đọc kỹ lời giải bài Giải Bài tập Ôn tập học kì 1 trang 48 sách bài tập Ngữ văn 9 - Cánh diều mà vẫn chưa thực sự "sáng tỏ" một bước lập luận nào đó. Đừng lo lắng! Tính năng bình luận (Comment) phía dưới bài viết được thiết kế chính là để phục vụ cho nhu cầu hỏi đáp (Q&A) này. Hãy mạnh dạn đặt câu hỏi, chỉ rõ chỗ bạn chưa hiểu, đội ngũ cộng tác viên chuyên môn môn Ngữ văn lớp 9 của website sẽ nhanh chóng vào giải đáp và gỡ rối cho bạn. Đồng thời, nếu bạn có một cách giải khác (Alternative Solution) ngắn gọn hơn, sáng tạo hơn cách giải mà chúng tôi cung cấp, hãy tự hào chia sẻ nó lên phần bình luận. Việc cùng nhau thảo luận, tranh biện một vấn đề học thuật không chỉ giúp cộng đồng phát triển mạnh mẽ mà còn là minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần hiếu học của thế hệ trẻ Việt Nam.