Xuân Diệu (Hoài Thanh – Hoài Chân)

Tác giả Hoài Thanh – Hoài Chân

- Hoài Thanh (1909 - 1982): tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyên, nhà phê bình văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX.

- Hoài Chân (1914 - ?): em ruột Hoài Thanh, tên khai sinh là Nguyễn Đức Phiên, nhà phê bình văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX.

Sơ đồ tư duy Tác giả Hoài Thanh – Hoài Chân

Tác giả Xuân Diệu (Hoài Thanh – Hoài Chân)

• I. Tiểu sử
1. 1. Xuất thân và gia đình
   • Sinh: 2/2/1916 tại Can Lộc, Hà Tĩnh
   • Quê: làng Nhân Chính, xã Thượng Lộc, huyện Can Lộc
   • Gia đình: nhà nho nghèo
2. 2. Học vấn và sự nghiệp
   • Học: Quốc học Huế, Đại học Luật Hà Nội
   • Nghề nghiệp: Giáo viên, nhà phê bình văn học
   • Tham gia: Hội Văn hóa Cứu quốc
3. 3. Cuộc đời riêng
   • Kết hôn: với Lưu Trọng Lư (sau ly hôn)
   • Cuộc sống: giản dị, kín đáo
   • Mất: 17/12/1985 tại Hà Nội
• II. Con đường văn học
1. 1. Giai đoạn đầu (1938-1945)
   • Tập thơ: Gửi hương cho gió (1945)
   • Đặc điểm: Thơ mới mẻ, táo bạo, thể hiện cảm xúc cá nhân
   • Chủ đề: Tình yêu, tuổi trẻ, nỗi buồn
2. 2. Giai đoạn kháng chiến (1945-1954)
   • Thơ: gắn liền với cuộc sống chiến đấu của nhân dân
   • Chủ đề: Lòng yêu nước, niềm tin vào cách mạng
   • Phong cách: Lãng mạn, trữ tình
3. 3. Giai đoạn sau chiến tranh (1954-1985)
   • Thơ: suy tư về cuộc sống, con người, xã hội
   • Chủ đề: Tình yêu, tuổi già, sự hữu hạn của đời người
   • Phong cách: Trưởng thành, sâu sắc, triết lý
• III. Phong cách nghệ thuật
1. 1. Thể thơ
   • Sử dụng đa dạng các thể thơ: thơ tự do, thơ lục bát, thơ sonnet...
   • Thơ tự do: chiếm ưu thế, phá vỡ quy tắc truyền thống
2. 2. Ngôn ngữ
   • Giàu hình ảnh, biểu tượng
   • Sử dụng nhiều từ ngữ mới lạ, táo bạo
   • Âm nhạc, nhịp điệu phong phú
3. 3. Đặc điểm nổi bật
   • Chủ nghĩa nhân văn sâu sắc: Yêu con người, trân trọng cuộc sống
   • Tính cá nhân hóa cao: Thể hiện cảm xúc, suy tư riêng
   • Sự hòa quyện giữa lãng mạn và hiện thực
• IV. Tác phẩm tiêu biểu
• Gửi hương cho gió (1945)
• Riêng chung (1960)
• Mũi Cà Mau (1969)
• Tuyển tập Xuân Diệu (1982)

Tác phẩm Xuân Diệu

I. Tìm hiểu chung

1. Thể loại

- Tác phẩm Xuân Diệu thuộc thể loại: văn bản nghị luận.

2. Xuất xứ

- In trong Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh – Hoài Chân. NXB Văn học, Hà Nội, 1988, tr103 – 105.

3. Phương thức biểu đạt

- Phương thức biểu đạt: nghị luận.

4. Bố cục đoạn trích

- Phần 1 (Từ Bây giờ khó...hiền lành của điệu thơ): giới thiệu về cốt cách, phong nhã của thơ Xuân Diệu.

- Phần 2 (Tiếp theo đến...mới thực là Xuân Diệu): đặc điểm sáng tác của Xuân Diệu.

- Phần 3 (Phần còn lại): Ví dụ về một số câu thơ nổi bật của Xuân Diệu.

5. Giá trị nội dung

- Văn bản nói về nghệ thuật sáng tác thơ của Xuân Diệu trong nền văn học thơ ca Việt Nam. Qua đó, ta thấy được Xuân Diệu là người một nhà thơ lãng mạn, yêu đời, tha thiết với cuộc sống, Xuân Diệu luôn vươn tới cái hoàn mỹ, tuyệt đích.

6. Giá trị nghệ thuật

- Sử dụng lí lẽ, dẫn chứng đầy thuyết phục.

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Đặc điểm thơ của Xuân Diệu

- Lối làm thơ có duyên, toát ra vẻ đài các rất hiền lành của điệu thơ => yêu kiều, cốt cách phong nhã của điệu thơ, thể hiện được nét đặc trưng của thơ Việt Nam.

- Thơ Xuân Diệu ví như một nguồn sống rạt rào chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ.

+ Xuân Diệu say đắm tình yêu, cảnh trời, sống vội vàng, cuống quýt, muốn tận hưởng cuộc đời ngắn ngủi của mình.

+ Ở ông, ta thấy được đó lại là nguồn sống dồi dào, “con hổ ngự trị trên rừng xanh, không cần phải là con chim đại bàng bay một lần chín vạn dặm mới là sống”.

→ Cách so sánh mới mẻ giúp người đọc thấy được định nghĩa sống của nhà thơ cũng tạo nên một nét riêng biệt, mà ở đó ta vẫn thấy được một Xuân Diệu sống hết mình, dâng trọn hết mình trong cuộc sống.

→Khẳng định cái chất của Xuân Diệu, là đặc điểm mà khi nhìn vào ta biết đó là ông.

2. Dẫn chứng tiêu biểu làm sáng tỏ nhận định của tác giả về Xuân Diệu

- Khung cảnh thiên nhiên thơ mộng, hữu tình dưới con mắt của Xuân Diệu:

+ Cảnh mùa thu:

Những luồng run rẩy rung rinh lá…

Cành biếc run run chân ý nhi.

+ Dưới đêm trăng thu: Linh lung bóng sáng bỗng rung mình.

+ Đôi khi là những hàng chữ lạ lùng: Thu lạnh, càng thêm nguyệt tỏ ngời,…

Sơ đồ tư duy Tác phẩm Xuân Diệu

Tác phẩm Xuân Diệu (Hoài Thanh – Hoài Chân)

• I. Tổng quan
• 1. Tác giả:
• Hoài Thanh (Nguyễn Đình Trúc)
• Hoài Chân (Nguyễn Xuân Sanh)
• Xuất thân, phong cách chung: Trí thức tiểu tư sản, tinh tế, sâu sắc.
• 2. Hoàn cảnh sáng tác:
• Thời kỳ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1938-1941)
• Ảnh hưởng của văn học Pháp, chủ nghĩa lãng mạn.
• 3. Thể loại:
• Phê bình văn học
• Kết hợp nhiều hình thức: tiểu luận, ký, thơ.
• II. Nội dung chính
• 1. Xuân Diệu – Nhà thơ của tình yêu và tuổi trẻ:
• Khẳng định vị trí đặc biệt của Xuân Diệu trong phong trào Thơ Mới.
• Tình yêu: Đam mê, mãnh liệt, trọn vẹn, vượt qua khuôn khổ xã hội.
• Tuổi trẻ: Khát khao sống, niềm vui, nỗi buồn, sự tươi mới.
• 2. Phong cách nghệ thuật độc đáo:
• Ngôn ngữ: Giàu hình ảnh, cảm xúc, táo bạo, mới lạ.
• Thể thơ: Đa dạng, linh hoạt, phá vỡ quy tắc truyền thống.
• Giọng điệu: Trữ tình, chân thành, say đắm.
• 3. Đánh giá về sự ảnh hưởng của Xuân Diệu:
• Mở đường cho sự phát triển của thơ ca Việt Nam hiện đại.
• Góp phần làm phong phú thêm đời sống tình cảm của người đọc.
• III. Giá trị của tác phẩm
• 1. Giá trị nội dung:
• Khẳng định vẻ đẹp của tình yêu, tuổi trẻ và con người.
• Thể hiện quan điểm thẩm mỹ độc đáo của Hoài Thanh – Hoài Chân.
• 2. Giá trị nghệ thuật:
• Phong cách phê bình sâu sắc, tinh tế, giàu cảm xúc.
• Sử dụng ngôn ngữ sinh động, hấp dẫn.
• IV. Kết luận
• Tác phẩm Xuân Diệu là một công trình phê bình văn học tiêu biểu, góp phần quan trọng vào việc nghiên cứu và đánh giá Xuân Diệu, một trong những nhà thơ lớn của Việt Nam hiện đại.